woensdag 17 maart 2010

Wat zijn aambeien?

Aambeien

Aambeien zijn uitstulpingen van het slijmvlies aan de binnenkant van de darm, vlak voor de anus (het poepgaatje). Ze kunnen jeuken, een branderig gevoel geven of pijn doen. U kunt door aambeien een beetje bloed, slijm of ontlasting verliezen. Soms komen aambeien met de ontlasting mee naar buiten. Dat geeft een vervelend, drukkend gevoel.

Aambeien onstaan door hoge druk in de (buurt van de) anus, bijvoorbeeld door hard persen bij het poepen, of bij een zwangerschap of bevalling. Lang en hard hoesten zorgt ook voor druk.

Aambeien zijn vervelend, maar onschuldig. Ze verdwijnen meestal vanzelf.

Soms wijzen deze klachten op een ernstigere aandoening. Neem contact op met uw huisarts:

*
Als er bloed of slijm bij de ontlasting zit en u niet zeker weet of het door aambeien komt;
*
Als u ondanks de opgevolgde adviezen pijn of problemen met de ontlasting blijft houden;
*
Als in korte tijd een uitstulping bij de anus ontstaat die erg gezwollen is en veel pijn doet;
*
Als u denkt een aambei te voelen, maar hierover twijfelt.

Wat kunt u zelf doen bij aambeien?

*
Zorg voor zachte ontlasting: drink veel, zorg voor lichaamsbeweging en eet veel vezels: volkorenproducten en veel groente en fruit.
*
Ga bij aandrang direct naar het toilet; ophouden maakt de ontlasting hard. Kracht zetten is eigenlijk nooit goed, de ontlasting moet rustig ‘passeren’.
*
Gebruik geen wc-papier, maar een washandje als u last heeft van jeuk en irritatie rond de anus.
*
Soms geeft het verlichting om een aambei die naar buiten zakt, voorzichtig naar binnen te duwen.

Welke geneesmiddelen kunnen gebruikt worden bij aambeien?
Laxerende middelen

Laxerende middelen worden gebruikt bij een harde ontlasting. Deze mengen zich met de darminhoud en zwellen op. U krijgt hierdoor meer en zachtere ontlasting, zodat aambeien beter genezen en minder snel kunnen ontstaan. Zij zijn zonder recept verkrijgbaar.

Voorbeelden: psylliumzaad, sterculiagom en zemelen.
Lokaal verdovende middelen

Lokaal verdovende middelen ofwel lokale anaesthetica, maken de huid gevoelloos en verminderen tijdelijk pijn en jeuk. De meeste middelen zijn zonder recept verkrijgbaar. Voorbeelden:

*
Lidocaïne in zalf of zetpillen. Soms wordt hieraan zinkoxide en bismut toegevoegd. Zinkoxide vanwege zijn indrogende en samentrekkende effect en bismut vanwege de ontsmettende werking (Anaesthetica zetpil, Theranal). Soms wordt triamcinolon toegevoegd om de jeuk tegen te gaan (TriAnal).
*
Cinchocaïne in zetpillen of zalf. Dit wordt gebruikt in combinatie met hydrocortison, om de jeuk tegen te gaan, en framycetine, om een infectie met bacteriën te voorkomen (Proctosedyl).

Adstringentia

Adstringentia werken licht samentrekkend, beschermend en laten de aambei iets verschrompelen. Ze worden onder andere gebruikt bij jeuk en irritatie bij aambeien en zijn zonder recept verkrijgbaar.

Voorbeelden: zinksulfaat crème, zinkoxide zetpillen.

Zetpillen zijn geschikt bij aambeien die naar buiten komen. Met een zetpil is een aambei goed naar binnen te duwen, maar zetpillen werken minder goed dan een crème doordat de werkzame stoffen vaak te hoog in de darm terechtkomen, terwijl ze eigenlijk dicht bij de sluitspier hun werk moeten doen. Als u voornamelijk last heeft van jeuk en irritatie is een crème meer geschikt.

Anale trombose

Oorzaak
Wanneer er een langdurige stuwing in het zwellichaam blijft bestaan kan er zich plots een bloedklonter vormen. Factoren die dit in de hand kunnen werken zijn:

* 'verwaarloosde' aambeien
* overmatig alcohol- of specerijengebruik
* episodes van diarree
* zware inspanningen (tillen, persen, o.a. bij constipatie)
* soms zomaar spontaan

Klachten

* plotse erg pijnlijke, harde, blauwe knobbel rond de anus
* verdwijnt niet na ontlasten en kan niet weggeduwd worden

Behandeling

* lokaal inwrijven met ijsblokjes kan verlichting brengen
* poliklinisch onder plaatselijke verdoving: via een kleine insnede kan het bloedstolseltje verwijderd worden; dit is de snelste en meest efficiënte methode
* een kleine bloedklonter kan na een paar weken ook spontaan verdwijnenanale trombose

zaterdag 13 maart 2010

Aambeien en zwangerschap

zwangerschap aambeienHet is een onderwerp waarover niet iedereen even gemakkelijk praat, maar dat met name tijdens en na de zwangerschap zoveel overlast kan geven dat het zeer serieuze aandacht verdient. We hebben het over aambeien. Rondom de bevalling is het een veelvoorkomend probleem met vaak vervelende symptomen. Bij sommige vrouwen kunnen ze zelfs nog jarenlang voor problemen zorgen. Hoe kunnen aambeien worden voorkomen en hoe behandel je ze als ze toch de kop opsteken? Goed om te weten voor jou als kraamverzorgende, want nogal wat kraamvrouwen krijgen er - helaas - mee te maken.

Hoge druk

Aambeien (met een duur woord ‘hemorroïden’ genoemd) zijn uitgerekte en opgezette bloedvaatjes aan de binnenkant van de endeldarm, vlak voor de anus. Aambeien bevinden zich aanvankelijk dus aan de binnenkant van de anus. Aambeien kunnen jeuken en een branderig of schrijnend gevoel geven. Het eerste symptoom van aambeien is vaak een geringe hoeveelheid bloed op de ontlasting.

Aambeien ontstaan door een hoge druk in de anus en omgeving. Deze hoge druk kan vooral ontstaan door hard persen tijdens de stoelgang of bij een bevalling. Soms zakken aambeien met de ontlasting naar buiten; dat geeft een vervelend, drukkend gevoel. Als het kluwen van bloedvaatjes is uitgezakt, spreken we van uitwendige aambeien. Daarbij kan het bloed in de zwellichamen gestuwd raken, waardoor aambeien makkelijk bloeden. Ook kan er zich een bloedstolsel vormen in adertjes in de huid rond de anus. Dat wordt een ‘getromboseerd haemorrhoïd’ genoemd. Ook dit is uitwendig voelbaar en pijnlijk. Aambeien komen bij zwangere vrouwen zeer frequent voor, naar schatting bij zeven op de tien zwangere vrouwen.

Oorzaken

Over de feitelijke oorzaak van aambeien is men het nog steeds niet eens. Er bestaan wel een paar hypotheses: de ene zoekt het in de bloedvaten zelf, de andere in het ondersteunend weefsel eromheen. Feit is wel dat meerdere factoren het ontstaan van aambeien in de hand werken. Bij constipatie zal door de harde ontlasting en door langdurig persen een beschadiging ontstaan van de bloedvaatjes in de uitgang van de anus. Vooral een gebrek aan voedingsvezels in het eten, waardoor de ontlasting te ingedikt en droog wordt, zorgt voor drukverhoging op de zwellichamen tijdens de stoelgang. Daarnaast is langdurig op het toilet zitten ook af te raden. Naast een neiging tot constipatie zal een zwangerschap vaak ook om andere redenen met aambeien gepaard gaan: de groeiende baarmoeder zorgt voor een toenemende drukverhoging in de buikholte en ook de gewijzigde hormoonhuishouding bij de zwangere vrouw speelt een belangrijke rol. Vooral in de laatste maanden van de zwangerschap neemt de druk van het kind in de baarmoeder op de bloedvaten toe en bij de geboorte zelf zal zich dat nog sterker manifesteren. De druk op de bloedvaten, die het terugvloeien van het bloed naar het hart verzorgen, wordt urenlang tegengewerkt. Dan kan het gebeuren dat de aambeien niet alleen prominent worden, maar dat zelfs een deel van de endeldarm naar buiten komt.

Restverschijnselen

Hoe ernstig dit allemaal ook klinkt, gelukkig is de acute fase van aambeien na een week of twee meestal voorbij. Dat is te danken aan het feit dat de hormonale invloeden zich na de bevalling snel weer normaliseren en doordat de uitwendige druk op de bloedvaten verdwijnt na de bevalling. Maar sommige vrouwen houden hun hele verdere leven last van restverschijnselen. Sommige vrouwen hebben last van ‘huidflapjes’, in feite uitgerekte anale huidplooien die ontstaan ten gevolge van de aanwezigheid van aambeien. Soms worden ze verward met aambeien omdat ze gelijktijdig kunnen voorkomen én het gevolg zijn van aambeien. Maar feitelijk zijn het restletsels van aambeien.

Als een aambei een trombose doormaakt, dus wanneer het bloed niet weg kan vloeien, dan kan het gebeuren dat er een pijnlijk stolsel ontstaat. In dergelijke gevallen komt men doorgaans bij een proctoloog terecht voor verdere behandeling van aambeien (zie kadertekst).

Voorkomen van aambeien

Aambeien kunnen worden voorkomen en behandeld door de stoelgang zacht te houden, zodat de betrokkene minder hoeft te persen. Vooral een regelmatige stoelgang is essentieel. Wie aandrang voelt moet het toiletbezoek niet uitstellen. Regelmaat en luisteren naar het lichaam is ook hier belangrijk.

Om de stoelgang zacht te houden, is het eten van voldoende voedingsvezels (zemelen, bruinbrood enzovoort) en het drinken van veel water (het liefst twee liter per dag of zelfs meer) extra belangrijk. Afvallen en voldoende lichaamsbeweging bevorderen een natuurlijk herstel van de aambeien. Als kraamverzorgende is het belangrijk dat je de kraamvrouw wijst op het belang van de genoemde factoren. Vertrouw je het niet, schakel dan de huisarts in.

Het gebruik van laxeermiddelen, crèmes en zetpillen wordt afgeraden, omdat ze op termijn tot een luie darm en overgevoeligheidsreacties leiden.

Behandeling

Zolang er geen complicaties optreden, kunnen aambeien goed behandeld worden met koude applicaties, bijvoorbeeld koude compressen, of een verkoelende gel op de gezwollen huid. Ook veel rusten is belangrijk. Sommige gynaecologen schrijven ook een neusspray voor met de bedoeling de aambei te laten krimpen. De proctoloog of huisarts kan een medicijn voorschrijven dat veel flavanoïden bevat. Flavanoïden zijn plantaardige stoffen die vaatwanden beschermen en verstevigen. Mensen produceren zelf geen flavanoiden, en zijn dus afhankelijk van voedsel waarin zich deze stoffen bevinden (het zit bijvoorbeeld in rode wijn). De dagelijkse opname van flavanoïden is echter zo gering, dat een hoge concentratie nodig is om effecten te sorteren. De medicijnen die de huisarts of proctoloog voorschrijft net na de bevalling worden gebruikt in een hoge dosering. Als de kraamvrouw dit medicijn gedurende een dag of acht inneemt, verdwijnen de klachten meestal.

zaterdag 6 maart 2010

colonoscopie (of coloscopie)

Een COLOSCOPIE bestaat uit het bekijken van de binnenzijde van de dikke darm en eventueel het laatste stuk van de dunne darm met een kleine camera, bevestigd op de top van een soepel buisvormig toestel. Tijdens het onderzoek kunnen door- heen de endoscoop instrumenten ingebracht worden om kleine stukjes weefsel weg te nemen voor microscopisch onderzoek of om bloedingen te stelpen en poliepen te verwijderen.

Voorbereiding en verloop:
colonoscopie
Om alle delen van de darm goed te kunnen inspecteren moet deze leeg zijn, door het volgen van enkele dieet maatregelen en het uitvoeren van een darmspoeling. Vanaf 3 dagen voor het onderzoek mag U geen vruchten of groenten met pitjes (kiwi, druiven, tomaten...) meer eten en stopt U het gebruik van vezelstof houdende laxeermiddelen of psylliumzaadjes. De dag voor het onderzoek neemt u een drinkbare laxerende Phospho-Soda oplossing in. In de loop van de voormiddag voor het onderzoek volgt nog een aanvullende darmspoeling tot deze volledig zuiver is, waarna het onderzoek kan beginnen. Door inblazen van lucht in de dikke darm is het mogelijk alle delen zorgvuldig te onderzoeken, weefselstukjes voor onderzoek of poliepen weg te nemen. Gemiddeld duurt het onderzoek 15 tot 45 minuten. Het coloscopisch onderzoek is eerder pijnlijk en wordt best verdragen onder sedatie of lichte anesthesie. Na het onderzoek ontwaakt u verder in het (dag)hospitaal. Nadat de behandelende geneesheer u uitleg over het onderzoek heeft verstrekt kan u huiswaarts keren.

Voorzorgen en risico's:
Een coloscopie heeft beperkte kans op verwikkelingen. Hoewel er zoveel mogelijk voorzorgen worden genomen, kan geen enkele arts succes garanderen of verwikkelingen uitsluiten. Overdracht van infectie wordt voorkomen door gecontroleerde automatische desinfectie van het materiaal. Risico's voor bloeding of perforatie komen vooral voor bij interventionele endoscopische procedures, zoals wegname van poliepen. Ze kunnen aanleiding geven tot een heelkundige tussenkomst.

Alternatief:
coloscopie align=De coloscopie is de gevoeligste methode om ziekten van dikke en laatste deel van de dunne darm op te sporen. Het radiologisch onderzoek met bariumpap geeft duidelijk minder details en laat niet toe stukjes weefsel weg te nemen voor onderzoek of een behandeling uit te voeren, zodat beginnende of microscopische aandoeningen over het hoofd gezien kunnen worden.

Proctologie - Aambeien (hemorroïden)

Proctologie / Aambeien (hemorroïden)

Aan de anale uitgang bestaan er twee sluitspieren die aan de binnenzijde bedekt worden met een slijmvlies dat slijmkliertjes en veel bloedvaten bevat. Deze aderlijke bloedkluwens kunnen door stoornissen in het stoelgangpatroon (o.a. overmatig persen) erg opzwellen en onder grote spanning komen te staan. Ze zullen na verloop van tijd uitzakken en buiten de aars komen te liggen, dan spreekt men van aambeien. Aanvankelijk keren deze aambeien nog spontaan terug naar binnen, maar uiteindelijk moeten ze met de vinger naar binnen worden teruggeduwd. Meestal schrikt de patiënt als hij plots veel rood bloed op de stoelgang en in het toilet ziet. Dit gaat gepaard met ongemak, zoals schrijnen of branden, nooit met pijn.

Oorzaken

Over de feitelijke oorzaak van aambeien is men het nog steeds niet eens. Er bestaan wel een paar hypotheses: de ene zoekt het in de bloedvaten zelf, de andere in het ondersteunende weefsel er omheen.

Feit is wel dat meedere factoren het ontstaan van aambeien in de hand werken.

Wanneer er stuwing ontstaat in het normaal aanwezige inwendige zwellichaam zal dit dus verdikken door overvulling met bloed.

Deze stuwing kan o.a. ontstaan door:

  • een abnormaal stoelgangspatroon
  • aandoeningen van de dikke darm (zoals ontstekingen, gezwellen)
  • zwangerschap
  • veel persen en/of tillen, bijv. gewichtheffen

Grotere aambeien worden door de ontlasting van binnen naar buiten geduwd en keren op den duur moeilijk of helemaal niet meer spontaan terug naar binnen. Dit moet dan eigenhandig met de vinger gebeuren.

Bij constipatie zal door de harde ontlasting en door langdurig persen een beschadiging ontstaan van de bloedvaatjes in de uitgang van de anus. Vooral een gebrek aan voedingsvezels in het eten, waardoor de ontlasting te ingedikt en droog wordt, zorgt voor drukverhoging op de zwellichamen tijdens de stoelgang. Daarnaast is langdurig op het toilet zitten ook af te raden.

Naast een uitgesproken neiging tot constipatie zal een zwangerschap om nog andere redenen dikwijls met aambeien gepaard gaan: de groeiende baarmoeder zorgt voor een toenemende druksverhoging in de buikholte en de gewijzigde hormoonhuishouding bij de zwangere vrouw spelen een belangrijke rol. Vooral in de laatste maanden van de zwangerschap neemt de druk van het kind in de baarmoeder toe en bij de geboorte zelf zal zich dat nog sterker manifesteren. De druk op de bloedvaten, die het terugvloeien van het bloed naar het hart verzorgen, wordt urenlang tegengewerkt. Dan kan het gebeuren dat de aambeien niet alleen prominent worden, maar dat zelfs een deel van de endeldarm naar buiten komt. Voor meer informatie zie aambeien en zwangerschap

Symptomen

  • rood (soms veel) bloed op de stoelgang, het papier en de toiletpot
  • geen pijn, wel een drukkend en schrijnend gevoel in de anusstreek

Pijn is geen typische klacht voor aambeien. Wanneer er pijn aanwezig is zal de proctoloog moeten zoeken naar een andere, samengaande, oorzaak. Enkel met een proctoscoop kan de arts de aambeien duidelijk zien en ze afdoende behandelen.

  • (valse) ontlastingsnood
  • jeuk en irritatie

Indien de aambeien echt worden verwaarloosd, kunnen er zich verwikkelingen voordoen: een uitzakking of een bloedklontervorming. Dit laatste is wel erg pijnlijk en vraagt een snel medisch ingrijpen. Een kleine insnede brengt aanstonds verlichting. Na de genezing kan dan nog een hinderlijk huidflapje, de zgn. marisca achterblijven. Dit kan eveneens makkelijk onder plaatselijke verdoving worden weggesneden (eventueel met de Yag-laser).

Aambeien behandelen valt onder Proctologie

Behandelingen

In het beginstadium zal de behandeling met zalf en/of zetpillen nog wat verlichting kunnen brengen indien tezelfdertijd met aangepaste maatregelen (o.a. dieet) ook de oorzaak wordt aangepakt. Een goed geregelde stoelgang in essentieel. Indien dit allemaal nog onvoldoende is, kan de proctoloog de aambeien doen verschrompelen (scleroseren) met inspuitingen. Dit kan snel en volledig pijnloos gebeuren in de Polikliniek. Soms worden ook elastiekjes gebruikt om de aambeien af te binden. Slechts zelden is een opname voor een operatie in het ziekenhuis nodig, zelfs niet voor de grotere uitwendige aambeien.

De proctoloog zal de aambeien alleen kunnen evalueren door er naar te kijken via de proctoscoop, want men zal in de vroege fase van deze aandoening de aambeien niet voelen of van buitenaf zien. Niet alleen worden dan andere mogelijk letsels uitgesloten maar kan er ook onmiddellijk overgegaan worden tot behandeling.

  • Het inspuiten (sclerotherapie) van de aambeien is in principe pijnloos en snel. Meerdere behandelingen zijn nodig. Door het verdrogingsproces schrompelen de aambeien weg.
  • Afbinden met elastiekjes is omslachtiger dan inspuiten, geeft soms nabloedingen en is niet volledig pijnloos, tenzij in ervaren handen. Meerdere behandelingen kunnen nodig zijn.
  • De Transanale Hemorroïdale Dearterialisatie (THD) is een veelbelovende techniek die voorlopig nog niet onder plaatselijke verdoving wordt uitgevoerd.
  • Operatief (met ziekenhuisopname) verwijderen van aambeien: pijnlijke en langdurige revalidatie. Uitzonderlijk, wanneer scleroseren niet (meer) kan.
  • Het vermijden van uitlokkende factoren van aambeien (persen, tillen, etc.).
  • Voorzorgsmaatregelen (zie verder).
  • Zelfmedicatie met zalven, crèmes en zetpillen kan goed helpen in sommige acute periodes, maar beter is het de oorzaak aan te pakken. Een groot nadeel van deze middelen is een belangrijk tijdverlies bij ernstige aandoeningen en het uitlokken van overgevoeligheidsreacties (zie eczeem).

Andere technieken (met name bevriezen (cryo), IR (infrarood) en YAG-laser chirurgie) worden als voorbijgestreefd beschouwd.

Bron: http://www.polikliniekdeblaak.nl/